ଓଡ଼ିଶାର ବାମଣ୍ଡା ରାଜ୍ୟର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କ ଓଡିଶା ପାଇଁ ଅବଦାନ।

ଜେଏମଜେ ବ୍ୟୁରୋ (ମୁନି ଶତପଥୀ ଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ): ଓଡ଼ିଶାର ବାମଣ୍ଡା ରାଜ୍ୟର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜା ତଥା ସାରସ୍ୱତ ସାଧକ ଥିଲେ ସାର୍ ବାସୁଦେବ ସୁଢଳ ଦେବ (Sir Basudeba Sudhala Deba)।
ସେହି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କିଛି ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
👑 ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ
ଜନ୍ମ: ୧୬ ମଇ ୧୮୫୦ ମସିହାରେ ବାମଣ୍ଡା ରାଜ ପରିବାରରେ।
ସେ ତାଙ୍କ ଅପୁତ୍ରିକ ବଡ଼ ଭାଇ ବ୍ରଜସୁନ୍ଦର ତ୍ରିଭୁବନ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷ୍ୟପୁତ୍ର ଭାବରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲେ।
ମାତ୍ର ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ (୧୮୬୮ ମସିହା) ସେ ବାମଣ୍ଡା ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟର ୨୭ତମ ରାଜା ଭାବରେ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ।
ରାଜ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ସଂସ୍କୃତ, ବେଦ, ଉପନିଷଦ ଆଦି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିଥିଲେ।
🌟 ବାମଣ୍ଡାର ଉନ୍ନତି ଓ ସଂସ୍କାର
ତାଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳକୁ ବାମଣ୍ଡା ଇତିହାସର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ସମୟ କୁହାଯାଏ। ସେ ଜଣେ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ, ସୁଶାସକ, ଏବଂ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ରାଜା ଥିଲେ।
ଶିକ୍ଷା: ବାମଣ୍ଡାରେ ଅନେକ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଦେଓଗଡ଼ରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାର: ସେ ଭୂମି ସୁଧାର ଓ ଭୂ-ରାଜସ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ଶିଳ୍ପ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ: ସେ ବାମଣ୍ଡାରେ କରତ କଳ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ଦେଇ କଟକ ସହ ରାସ୍ତା ସଂଯୋଗ କରିଥିଲେ।
ଆଧୁନିକୀକରଣ: ସେ ଦେଓଗଡ଼ଠାରେ ଏକ ଅବସର୍ଭେଟରି, ଏକ୍ସ-ରେ ମେସିନ ଓ ଟେଲିସ୍କୋପ ମେସିନ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସମୟରେ ବାମଣ୍ଡାରେ ପୋଷ୍ଟ ଅଫିସ (୧୮୯୪) ଓ ଟେଲିଫୋନ ସଂଯୋଗ (୧୯୦୦) ହୋଇଥିଲା।
ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର: ସେ ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ଓ ଯୌତୁକ ପ୍ରଥାର ବିଲୋପ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ।
📝 ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଅବଦାନ
ସେ ଥିଲେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ବଡ଼ ପୃଷ୍ଠପୋଷକ। ତାଙ୍କ ରାଜଦରବାରକୁ ‘ବୁଧ-ହଂସ-କେଳି-ସର’ ଭାବରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା।
ପୁଷ୍ଠପୋଷକତା: ସେ କବିବର ରାଧାନାଥ ରାୟଙ୍କୁ ‘କବିବର’ ଉପାଧି ଏବଂ ବ୍ୟାସକବି ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କୁ ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
ପତ୍ରିକା ଓ ପ୍ରେସ୍: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ସେ କଟକରେ ‘ସୁଢଳ ପ୍ରେସ’ ଏବଂ ଦେବଗଡ଼ରେ ‘ଜଗନ୍ନାଥବଲ୍ଲଭ’ ଛାପାଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
୧୮୮୮ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାପ୍ତାହିକ ପତ୍ରିକା ‘ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ’ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସୁରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଚାରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା।
ରଚନାବଳୀ: ସେ ନିଜେ ଜଣେ କବି ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରଚିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ‘ଚିତ୍ରୋତ୍ପଳା’ ଏବଂ ‘ବୀରବାମା’ ଅନ୍ୟତମ। ସେ ‘ଅଳଙ୍କାର ବୋଧୋଦୟ’ ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ।
🕊️ ମୃତ୍ୟୁ
ସେ ୧୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୦୩ ମସିହାରେ ମାତ୍ର ୫୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଇହଧାମ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ସାର୍ ବାସୁଦେବ ସୁଢଳ ଦେବ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଶାସନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅତୁଳନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ସ୍ମରଣୀୟ ରହିବେ।